66-Burun Sırtında Çökme: Eyer (Semer) Burun Deformitesi Nedir ve Nasıl Düzeltilir?

Burun estetiğinde karşılaşılan önemli deformitelerden biri olan eyer (semer) burun deformitesi, burun sırtında, özellikle orta üçte birlik bölümde gözlenen kemik ve kıkırdak çökmeleri için kullanılan bir benzetmedir. Bu durum, biçim olarak binek hayvanlarına binmek için yerleştirilen semere benzediği için “eyer burun” veya “semer burun” olarak adlandırılır. Burun kemiğindeki bu çökme, çoğu zaman burun içinde septal bütünlüğü bozarak nazal obstrüksiyona (burun tıkanıklığına) neden olur.

Eyer Burun Deformitesinin Nedenleri ve Özellikleri

Eyer burun deformitesi, genellikle yüksek enerjili travmalar, bazı tıbbi durumlar veya önceki cerrahi müdahaleler sonucunda ortaya çıkar. Bu deformiteye sıklıkla boksör burun deformitesi de denir.

Başlıca Nedenler:

Geçirilmiş Travmatik Burun Ameliyatları: En sık rastlanan nedenlerden biri, septoplasti (veya SMR) gibi burun ortasında vektörel ağırlık taşıyan septum kıkırdağına (septal) ait şiddetli eğriliklerin cerrahi düzeltilme ameliyatlarında (redüktif rinoplasti) kıkırdaktan fazla doku çıkarılmasıdır. Bu, burnun temel desteğini zayıflatabilir.

Enfeksiyonlar: Lepra (cüzzam) ve sifiliz (frengi) gibi bazı enfeksiyonlar, burun kıkırdağına zarar vererek çökmeye yol açabilir.

Travmalar ve Yaralanmalar: Trafik kazaları, boks gibi tekrarlayıcı spor yaralanmaları ve diğer yüksek enerjili travmalar, burun kemik ve kıkırdak yapısını etkileyerek eyer burun oluşumuna zemin hazırlayabilir. Bu durum, profesyonel MMA (karma dövüş sanatları), rugby, jiu-jitsu ve ağır siklet boksörlerde sıkça görülür. Güreşçilerde ise darbelere bağlı kulaklarda oluşan karnabahar kulak gibi deformiteler daha yaygındır (bu sporlarda kask önerilse de, kullanımı yaygın değildir).

Sistemik Hastalıklar: Semer burun şekil bozukluğu, bazen tekrarlayıcı Polikondritis (sistemik otoimmün kıkırdak hastalığı) veya Wegener Granülomatozu (akciğerleri de tutan sistemik bir damar hastalığı) gibi otoimmün veya sistemik hastalıkların bir işareti olabilir.

Uyuşturucu Kullanımı: Nazal yoldan (burun içinden) kokain, eroin gibi uyuşturucu kullanan kişilerde burun ortasında meydana gelen delikler veya zührevi bazı hastalıkların tedavi edilmemiş ileri vakalarında oluşan septal kıkırdak kaybına (defekt, delinmeye) bağlı olarak “saddle nose” deformitesi gözlenebilir.

İlave Estetik ve Yapısal Problemler:

Eyer burun deformitesinde, orta ve ileri klinik durumlarda burun boyu kısalır, burun ucu yapısal bütünlüğü bozularak burun ucu (tip) genişler ve geriye doğru yatar (overprojeksiyon). Bu, genel yüz dengesini olumsuz etkileyen estetik sorunlara yol açar.

Tedavi Yöntemleri: Rekonstrüktif Rinoplasti

Eyer burun deformitesinin tedavisi, genellikle burun sırtına hacim kazandırmayı ve yapısal bütünlüğü yeniden sağlamayı amaçlayan rekonstrüktif (augmentasyon, hacim verici) rinoplasti cerrahisidir. Tedavi sıklıkla çok seanslı gerçekleştirilir ve şu yöntemleri içerebilir:

Kompozit Doku Aktarımları (Otojen Greftler): En sık ve güvenilir yöntemlerden biri, hastanın kendi vücudundan alınan dokuların kullanılmasıdır (otojen greftler). Sıklıkla kaburga kıkırdağı veya kulak kıkırdağı gibi bölgelerden alınan kıkırdak parçaları, burun sırtındaki çökme bölgesini doldurmak ve yeni bir destek yapısı oluşturmak için kullanılır. Bu, vücudun kendi dokusu olduğu için reddedilme riski en düşüktür ve en doğal sonucu verir.

Alloplastik Biyomedikal Malzemeler: Bazı durumlarda, septal kıkırdak yaprakları arasına veya burun sırtına alloplastik (sentetik) biyomedikal malzemeler kullanılabilir. Ancak, silikon gibi malzemelerin kullanımı, yüksek komplikasyon oranları ve sık nüks (sorunun tekrarlaması) nedeniyle artık modern rinoplastide yaygın olarak tercih edilmemektedir. Geçmişte popüler olsalar da, uzun vadeli sorunlar nedeniyle büyük ölçüde terk edilmişlerdir.

Dermal Greftler: Burun sırtındaki hacim ve kontur eksiklikleri için dermal (deri) greftler de bir seçenek olabilir. Bu greftler de otojen (hastanın kendi derisinden) veya allogreft (başka bir insandan veya sentetik olarak hazırlanmış) temin edilebilir.

Tarihsel bir bilgi olarak, Amerikan literatürüne göre ilk rinoplasti ameliyatının (1887, Roe JO tarafından) bir semer burun (“Pug-nose”) hastasına yapıldığı belirtilmektedir. Bu, rinoplastinin estetik kaygıların yanı sıra fonksiyonel ve rekonstrüktif amaçlarla ne kadar uzun süredir uygulandığını göstermektedir.

Ne Öğrendik?

Eyer (semer) burun deformitesi, burun sırtında çökme ile karakterize, genellikle travma, enfeksiyonlar, bazı sistemik hastalıklar veya önceki burun ameliyatları sonucu oluşan bir durumdur. Bu deformite hem estetik görünümü bozar hem de nefes alma problemlerine yol açar. Tedavisi, burun sırtına hacim kazandırmayı ve yapıyı yeniden inşa etmeyi amaçlayan rekonstrüktif rinoplasti ile gerçekleştirilir. En güvenilir yöntem, hastanın kendi dokularından (otojen greftler) yararlanmak olup, bu süreç genellikle birden fazla seans gerektirebilir. Silikon gibi sentetik malzemelerin kullanımı ise komplikasyon riski nedeniyle modern cerrahide terk edilmiştir.

Kaynakça

Hamilton GS 3rd. Correction of the Saddle Nose Deformity. Facial Plast Surg. 2020 Feb;36(1):7-17. PMID: 32191953.

Kim DW, Toriumi DM. Management of posttraumatic nasal deformities: the crooked nose and the saddle nose. Facial Plast Surg Clin North Am. 2004 Feb;12(1):111-32. PMID: 15062242.

Toriumi DM, Kovacevic M. Correction of the Saddle Nose Deformity Using the “Push Up” Technique. Facial Plast Surg. 2022 Oct;38(5):488-494. PMID: 35315002.